نرسنګ ،اقتصاد او اسلام

سوال :- هضمی سیستم دڅو اوکومو برخو څخه جوړ شوی دی ؟ 

جواب :- هضمی سیستم له شپژو برخو اویوشمیرملحقاتو څخه جوړشوی دی چی

• خولهMouth .oral .        
• ،بلعوم larynx                    
• ،مری Esophagus       
• ،معدهStomach           
• ،کولمی small intestine          Large intestine  Appendix     
• ،مقعد Rectum              

 او نورملحقات په کښی شامل دی

دوهم سوال :- هضمی سیستم څومره اوږدوالی لری او دمشخصو برخواندازه یی ولیکی ؟

جواب :- هاظمی سیستم نه 30 فوټه اوږدوالی لری چی چی 9 متره کیژی

 مری یی25سانتی متره  Esophagus                                          

معده 25سانتی مترهStomach                                                                               

ډیډینیوم 25سانتی متره Duodenum                                      

جوجینیوم 2.5 متره اوږدوالی لریJejunum                          

الیوم 3.6 متره اوژدوالی لریIleum                                              

 غټی کولمی 1.5 متره اوږوالی لریLarge intestine 

دریم سوال :- په نارمل ډول معده څو  cc سی سی مایع ځایولی شی ؟

جواب :- معده له 1500 سی سی څخه زیات کنجایش لری

څلورم سوال :- دمری او معدی داتصال ناحیه کومه عضله ده او په څه نامه یادیږی ؟

جواب :- دملسا عضلاتو څخه ده چی د کارډیاک سپینیکټر په نامه یادیږیCardiac sphincter     

پنځم سوال :-  داناتومی له نظره معده په څو اوله کومو برخو څخه جوړه شوی ده ویی لیکی  ؟

جواب :- معده په څلورو برخو ویشل شوی ده

1. کارډیا ورودی برخه Cardia                                    
2. پونډس Fundus                                                              
3. جسم  Body                                                                          
4. فیلوریک سپینیکټر Pyloric sphincter 

شپږم سوال :- دمعدی او وړو کولمو اتصال ناحیه په څه نامه یادیږی ؟

جواب :- د فیلوریک سپینکټر Pyloric  sphincter په نامه یادیژی .

اوم سوال :- داناتومی له نظره وړی کولمی دڅو او کومو برخوڅخه جوړی شوی دی ؟

جواب :- کوچنی کولمی داناتومی له نظره په دریو برخو ویشل شوی دی

1. لمړی ته یی ډوډینیوم یا اثناعشر وایی    Duodenum               
2.  منځنی برخی ته یی جیجینو                         Jejunum                                            
3. او تحتانی برخه یی دایلیوم په نوم یادیږیIleum                       

اتم سوال :-داناټومی له نظره غټی کولمی دڅو او کومو برخوڅخه جوړی شوی دی ؟

جواب :- لوی کولمی ددریو برخو لرونکی دی

1. صاعده                Ascending
2. مستعرض              Transverse
3. نازله                          Descending             

نهم سوال :-دهضمی سیستم دندی ولیکی ؟

جواب : دهضمی سیستم دندی په لاندی ډول دی

• دغذایی موادو ددذارتو تجزیه په قابل هضم ملیکولونو باندی چی ورسته له هضم څخه وینی جریان ته داخلیژی
• دهغه کوچنیو مالیکولونو جذب چی له هضم څخه وروسته د وینی جریان ته داخلیژی
• دناهضم ناجذب شوو غذایی موادو او دبدن دنورواضافی محصولاتو اطراح

کله چی غذا بدن ته داخله شی له مختلفو افرازی موادو سره مخامخ کیژي چی نوموړی افرازی مواد له غذایی موادو سره مرسته کوی ترڅو هضم شی او وینی ته جذب شی او په کوچنیو ټوټوتجزیه شی

لسم سوال :-دوړوکولمو حراکات په څو ډوله او کوم دی ؟

جواب :- په وړو کولمو کی دوه ډوله انقباض موجود دی

1. کوچنی کونکی انقباضات  Segmentation چی مختلف امواج تولیدوی او مخکی تلونکی او شاته راتلونکی حرکاتو په واسطه دمعدی محتویات سره شاربی
2. او دوهم استداری Peristaltism  حرکات یعنی مخ ته بیونکی حرکات چی دکوچنیوکولمو محتویات  کولون لورته  وړی او نوموړی دواړه حرکتونه د کمیاوی په واسطه تحریک کیږی ویټامینونه اومعدنی مواد نه هضمیژی او بی له کوم تغیره جذبیږی

یو لسم سوال :- دیومریض دبطن په فزیکی معاینه کی څو اوکومی طریقی شاملی دی ؟

جواب :- دیو مریض دبطن په فزیکی معاینه کی دری طریقی شاملی دی لکه دخولی دجوف ، بطن او رکټوم ارزیابی کیژی

دولسم سوال :- دیومریض دبطن دتشخیص لپاره مهم ټسټونه څو او کوم دی ؟

جواب :- مهم ټسټونه لکه

• راډیولوژی               Radiography                                                                                  
• ،باریوم او باریم اینیما په واسطه صورت نیسیBarium study
• الټراسانوګرافی Ultrasonography                                                          
• دمعدی تخلیوی ټسټونه
• لافاراسکوفی         Laparoscophy                                                                       
• اناسکوفی                Anoscophy                                                                                       
• سی ټی سکن           C.T.Scan                                                                                          
• ایم آر آی           MRI                                                                                                                
• دغایطه موادو معاینه

دیارلسم سوال :- لاندی مخففات معنا اومکمل اصطلاحات یی ولیکی؟

جواب :-

N.O.P                = Nothing oral

N.G. Tube  = Naso gastric tube

C.T.Scan =Computed tomography scan

M.R.I         = Magnetic Resonance Imaging  

څوارلسم سوال :- لاندی اصطلاحات معنا کړی؟

جواب :-

Dysphagia                                                                                                                         دخولی له  لاری دغذ دتیریدو په وخت کی مشکلات

Odynophgiaچی بلع درناکه وی  ...............................................................................................................................................................  

دقص هډوکی لاندی دوزیدو له احساس څخه عبارت دی چی دغاړی او بعضامټو ته انتشار کوی Heart Burn  ……………….

Globus Hystericus په بلعوم کی دغذایی لقمی دبندیدو له احساس څخه عبارت دی مګر کله چی بلع صورت نیسی مشکل نه وی

Rogurgitationخولی ته دمعدی دمحتویاتو راتلل                                                                                                                                                             

Emesisاستفراغ  .................................................................................................................................................................................................                                                                                                       

پنځلسم سوال :- دمعدوی ټیوب دتطبیق موخی څو اوکومی دی ؟

جواب :- دمعدوی ټیوب دتطبیق موخی دوه دی

Lavage: دمعدی پریمنځلNaso gastric  Tube                     

Gavage: دمعدی له لاری غذا ورکول د NG Tube  په واسطه

شپاړلسم سوال :- لاندی مخففات مکمله اصطلاح ولیکی؟

جواب :-

HB:     Hemoglobin                   یو نوعه پروټین دی چی O2 ټول بدن ته رسوی

HCT:  Hematocrit          دوینی دسروکرویاتو دحجم فیصدی ته ویل کيژی

BUN: Blood urea Nitrogen       په وینه او ادرارو کی دنایتروجن اندازه

اولسم سوال :-په Dumping Sindroom اخته مریضان کوم اعراض او علایم مشخص کیږی؟

جواب:-

• Cramp عضلاتی دردونه
• Nausea  خواګرځی
• Diarehea اسهالات
• Dizziness سرګرځیدنه

اتلسم سوال :- Stoma ستوما څه ته وایی او مهم ډولونه یی څو او کوم دی ؟

جواب :- ستوما سوری ته وایی دکولمو دمحتویاتو خاریجیدل بطنی جدار ته له سټوما څخه عبارت دی مهم ډولونه یی څلور دی چی په لاندی توګه دی

• دالیوم خارجول دګیډی جدار ته    Ileostomy                                                       
• دکولون دیوی برخی خارجول دګیډی جدارته                                                      Colostomy
• جیجنیوم ته دګیډی دجدار له لاری دیوټیوب داخلول Jejunostomy
• اطراحی عملیه ده چی دهغی له لاری یو سوری له معدی څخه بهرخواته خلاصیژی ترڅو له نوموړی لاری غذا او مایعات معدی ته تجویز کړو Gastrostomy                                                  

نولسم سوال :- TPN څه ته وایی ؟

جواب :- وریدی تغذی چی ټوله غذا له ورید له لاری ورکړل شی TPN :   Total Parentral Nutration 

شلم سوال :- Periapical  ابسی په کومو ساحو او ولی رامنځ ته کیژي ؟

جواب :- نوموړی ابسی د غاښ په ریښه کی او دغاښ په اطرافی انساجو کی دچرک دجمع کیدلو په سبب رامنځ ته کیږی

یو ویشتم سوال : Perirpical  اپسی په څو او کوم ډولونو باندی ویشل شوی دی وی لیکی ؟

جواب:  دغاښ اپسی په دوه ډوله دی 

1. حادی
2. مزمن

دوه ویشتم سوال : Malocclusion څه ته وایی وی لیکی ؟

جواب : دژامو دتړلو په وخت کی په پورتنی او لاندینی قوس کی دغاښونو نه عیاریدلو څخه عبارت دی ممکن ارثی وی لکه د په ماشومتوب کی دګوتی رودل او تصادمات

درویشتم سوال : Parotitis پاراټایټیس څه ته وایی او دڅه شی په واسطه منځ ته راځي؟

جواب : دالعابیه غدواتو دتولید التهاب څخه عبارت دی  Mumpsدویروس په واسطه منځ ته راځي

څلور ویشتم سوال : Sialadenitis څه ته وایی؟

جواب : دلعابیه غدواتو التهاب دی چی دمایعاتو ضیاع راډیوتراپی سټریس خوارځواکی دلعابیه دلاری ډبری او دحفظ الصحه له نه مراعت کولو څخه منځ ته راځی

پنځه ویشتم سوال : Sialadenitis انتانی عوامل ولیکی ؟

جواب : انتانی عوامل یی عبارت دی له

• Pneumococcus
• Streptococcus
• Veridance
• Staphylocucus aureus

شپږویشتم سوال : ‌Biopsyبایوپسی څه ته وایی او همدارنګه دمری التهاب Esophagitis ته څه ویل کیژی ؟

جواب : دژوندی نسج څخه نمونه اخیستل او هغه تر لابراتوار لاندی څیړلو ته  ترڅو قطعی تشخیص وشی چی دغه عملی ته  Biopsy ویل کیژی او د مړه نسج نمونه اخیستلو ته بیاترلابراتوار لاندی څیړلو ته  Autopsy ویل کیژی .

او Esophagitis دمری دالتهاب څخه عبارت دی چی عوامل یی عبارت دی له باکتریاګانی ،ویروسونه ،فنګسونه ، او پرازیټونه نوموړی ناروغی په هغه خلګو کی زیات ه لیدل کیژی چی کمزوری معافیت ولری

اوه ویشتم سوال : Diverticulae ډیاورتیکال څه ته وایی وی لیکی ؟

جواب : دعضلاتی نسج له کمزوری برخی څخه د کڅوړی په ډول دمخاطی او تحت مخاطی طبقاتو له وتلو څخه عبارت دی او یا  په معدی کی دیوی برخی وتل پاړسوب رامنځ شی  ډیورتیکال ورته وایی په دریو ساحو کی پیدا کيژی

1. علوی Pharyngo esphageal area
2. وسطیMede esophageal area
3. سفلی Lower esophageal area

اته ویشتم سوال :Divertical دمعدی په څو او کومو برخو کی پیداکيژی ولیکی ؟

جواب : په دریو برخو کی سفلی علوی او متوسطه برخه کی

نه ویشتم سوال :Achlasia څه ته وایی وی لیکی ؟

جواب : دمعدی  یا مری  مخ ته بیلو حرکاتو ته وایی دمړی دپرستالیزم په حرکت کی له اختلال څخه عبارت دی چی معمولا دبلعی دفعل په وړاندی دمری دسفلی معصری له عدم استرخا سره یو ځای وی

دیرشم سوال : GERD څه ته وایی وی لیکی ؟

جواب Gastro Esophageal reflax disease  معنا یی ده د معدی محتویات مری ته راتلل

یو دیرشم سوال : Hiatal څه ته وایی وی لیکی ؟

جواب  Diaphragm دیافراګم یوه پرده ده چی صدری جوف یی له بطنی جوف څخه جلا کړی دی په دی پرده کی یوه فوحه ده چی دهغی له لاری مری تیریژی او له معدی سره وصلیژی دهرډول ضعیفی په صورت کی چی دهغه په واسطه معده له خپل ځایه بی ځایه شی هیاټل هیرینیا ورته ویل کیژی .

دوه دیرشم سوال : Hiatal Hernia څواو کوم ډولونه لری ؟

جواب هیاټل هیرینیا په دری ډوله ده

1. Sliding
2. Paraesophagial Rolling
3. Mixed

دری دیرشم سوال : Perforation څه ته وایی ؟

جواب سوری کیدلو او یا جرحی ته وایی کیدی شی نوموړی جرحی دچاقو مرمی او یا دموتر دتکر له امله رامنځ ته شی.

څلور دیرشم سوال : Perfartion کلینیکی نښی نښانی ولیکی ؟

جواب : دوامداره درد، Dyasphagia،انتانات او تبه ،لوکسایتوزش Leukocytosis  او احتمالا دوینی فشار کمښت او دنموتراکس Pneumothorax علایم

پنځه دیرشم سوال : دمری سرطانونه په څو ډوله او ویی لیکی ؟

جواب دمری سرطانونه په دوه  ډوله دی

• Adinocarcianoma
• Squamous cell

شپږدیرشم سوال : دمری دسرطان نښی نښانی ولیکی ؟

جواب : اعراض او علایم یی

• دمایعاتو په وړاندی ډیازیفاجیا Dyasphygia او وروسته دجامداتو په مقابل کی هم لیدل کیژی ، په مری کی دکتلی دشتون احساس
• په مری کی داجنبی مادی شتون
• دقص دهډوکی په خلف کی درد
• دناهضم شویوغذایی موادو بیرته راتلل او ځینی وختونه وینه بهیدنه هم موجوده وی 

اوه دیرشم سوال : کاسترایټیس څه ته وایی Gastritis وی لیکی ؟

جواب : دمعدی دغشایی مخاط له التهاب څخه عبارت دی چی دهضمی سیستم یوله عمده ستونزو څخه شمیرل کیژی .

اته دیرشم سوال : کاسټرایټیس په څو ډوله  او کوم دی ؟

جواب : په دوه ډوله دی 

• حاد ګسټرایټیسGastritis           
• مزمن

نه دیرشم سوال : دګاسترایټیس نښ نښانی ولیکی ؟

جواب : نښی نښانی  یی

• دمعدی سوزش خولی ته ورته تروی او بوراتلل بی اشتهایی
• دزړه بدوالی کانګی ځینی وخت ممکن ناروغ دVitamin B2 کموالی هم ولری

څلویښتم سوال : Peptic Ulcer څه ته وایی او مهم اسباب یی ولیکی ؟

جواب : پیپټیک السر Peptic ulcers دمعدی دمخاطی غشا تحت المخاط او حتی دمعدی دعضلی طبقی مری او اثنا عشر له افت څخه عبارت دی  او یا هم د معدی زخم چی د معدی دپایلور او اثنا عشر په مابین کی زخم پیدا شی او اسباب یی دمعدی داسیدو افرازات زیات شی

یوڅلویښتم سوال : دPeptic ulcer  علایم ولیکی ؟

جواب : علایم یی په لاندی توګه دی

• په وینه بهیدنه باندی اخته کیژي
• زړه سوځیدل
• کانګی
• قبضیت
• اسهالات او په خوله کی دتروی مزی له احساس څخه عبارت دی

دوه څلویښتم سوال :دمعدی دسرطان دخطر فکتورونه ولیکی؟

جواب : دخطر فکتورونه یی عبارت دی له

• مړینه  ډیری وخت په 40 کلنی کی یاله دی څخه په زیات عمر کی رامنځ ته کیژی
• خبیثه انیمیاPernicious Anemia                     
• د ایچ فایلوری انتان H.Pylori                                      

دری څلویښتم سوال :قبضیت یا کنسټیفیشن څه ته وایی ؟

جواب : قبضیت یا Constipation دغایطه موادو دفعی په وخت او نظم کی یوه عمده مشکل دی بنا قبضیت له کلکو غایطه موادو څخه عبارت دی چی په مشکل سره خاریجیژی  درناک وی حجم یی کم وی او ریکټوم مکمل نه تخلیه کیژی

څلورڅلویښتم سوال :دقبضیت اسباب ولیکی؟

جواب : اسباب یی په لاندی توګه دی

• دځینیو درملو استعمال
• انتی اسیدونه
• درکتوم دځینو ناروغیو موجو دیت لکه بواسیروشکری ډیابیت ،کمزورتیا ، او عدم تحرکیت ،ستړتیا دبطنی فشار په زیاتوالی دقبضیت په اسبابو کی شامل دی

پنځه څلویښتم سوال :اسهال  Diarrhea یا ډیاریا څه ته وایی ؟

جواب : اسهالات یا ډیاریا دغایطه موادو اطراح ددفعاتو له زیاتوالی په ورځ کی له دری ځلو څخه زیات عبارت دی چی غایطه موادو حجم زیات  او قوام یی نرم وی

شپژڅلویښتم سوال :د اسهال اسباب ولیکی؟

جواب : اسباب یی په لاندی توګه دی

• ځینی درمل لکه انټی اسیدونه
• انټی بیوتیکونه
• میتابولیک ناروغی لکه شکری ډیابیت
• اډیسن ناروغی
• وایروسی ناروغی یا باکتریایی ناروغی لکه شګیلوزس
• او دغذایی تسمم له امله رامنځ ته کیژی

اوه څلویښتم سوال :داسهال نښی نښانی ولیکی ؟

جواب :  نښي نښانی یی په لاندی توګه دی

• په مایع شکل دغایطه مایع موادو اطراح
• ددفعاتو زیاتیدل
• بطنی کرمپونه
• باد
• بی اشتهایی
• تنده او دتغوط په وخت کی د زور وهلو په صورت کی درناک مقعدی انقباضات موجود وی
• اوبلن غایطه مواد

اته څلویښتم سوال :داسهال اختلاطات ولیکی ؟

جواب : اختلاطات یی عبارت دی له

• Cardiac Dysarrhethmia دزړه دحرکاتو غیرمنظم کیدل
• دمایعاتو او الکتروولایتونو کمښت مخصوصا دپوتاشیم دزیات مقدار له لاسه ورکول
• عضلاتی ضعیفی
• سرڅرخی
• هایپوټنشن
• اوکه اسهال مزمن وی ممکن دپوستکی دسپوروالی له امله ځینی نور جلدی مشکلات رامنځ ته شی

نه څلویښتم سوال : IBS څه ته وایی مکمله اصطلاح یی ولیکی ؟

جواب : Irritable  bowel sendrome دهضمی سیستم له مهمو او شایع ستونزو څخه عبارت ده

پنځوسم سوال : دIBS نښی نښانی ولیکی ؟

جواب بیلا بیلی نښی نښانی لری

• لکه قبضیت
• اسهالات
• دګیډی درد